Mapa wskazówek i dobrych praktyk dla młodych naukowców — od pomysłu po złożenie wniosku w systemie OSF.
1
Pomysł badawczy
2
Wybór konkursu
3
Opis projektu
4
Kosztorys
5
OSF + weryfikacja
6
Złożenie
NCN finansuje wyłącznie badania podstawowe — oryginalne prace empiryczne lub teoretyczne mające na celu zdobywanie nowej wiedzy, bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie praktyczne. Projekt aplikowany lub wdrożeniowy nie ma szans w NCN.
🎯
PRELUDIUM — dla kogo?
Dla osób bez stopnia doktora lub go uzyskujących
Maksymalnie 3 osoby w zespole (kierownik + opiekun + ewentualny wykonawca)
Można kierować projektem PRELUDIUM tylko raz
Temat nie musi być zgodny z tematem doktoratu
Opiekun naukowy nie musi być promotorem
Maks. budżet: 70 tys. zł/rok (do 210 tys. zł łącznie na 36 mies.)
📅
Harmonogram i planowanie
Zacznij pisać co najmniej 2–3 miesiące przed terminem
Sprawdź aktualny harmonogram konkursów na ncn.gov.pl
NCN ogłasza konkursy cyklicznie (zwykle marzec i wrzesień)
Czas trwania projektu: 12, 24 lub 36 miesięcy
Warto czytać recenzje poprzednich edycji (jeśli były)
🔑
Kluczowe zasady
Wniosek składa się w systemie OSF (Obsługa Strumieni Finansowania)
Wymagana wersja polska i angielska opisu projektu
Recenzenci zagraniczni oceniają wersję angielską w II etapie
Złożenie wniosku PRELUDIUM wyklucza złożenie go jako OPUS w tej samej edycji
Nowe wagi kryteriów: projekt 80%, kierownik 10%, opiekun 10%
Kwalifikacje (B1, B2) nie oceniane przez ekspertów zewnętrznych
Obowiązek wykazania publikacji retraktowanych (kierownik i opiekun, min. 10 lat wstecz)
Wynagrodzenie dodatkowe: pula 2 000 zł łącznie/mies. dla zespołu
🚫
Czego NIE robić na starcie
Nie pisać wniosku w kilka dni przed deadlinem
Nie kopiować opisu skróconego ze streszczenia
Nie zawyżać budżetu „na zapas" — to zawsze wychodzi
Nie pomijać kluczowych publikacji w literaturze
Nie składać wniosku będącego prostą kontynuacją innych badań bez wyraźnej nowości
Dwa etapy = dwa opisy. Opis skrócony czytają generaliści z Zespołu Ekspertów. Opis szczegółowy trafia do wąskich specjalistów (w tym zagranicznych recenzentów). Obydwa muszą bronić się samodzielnie.
💡 Dobre rady — jak pisać, żeby recenzent chciał czytać:
› Trzymaj się wskazówek w niebieskich ramkach w OSF — to wytyczne NCN, nie sugestie
›Przestrzegaj limitu stron — skrócony: 5 stron A4, szczegółowy: 15 stron A4
›Zadbaj o stronę graficzną: podział akapitów, układ, przejrzystość tekstu — unikaj ścian tekstu
› Używaj pozytywnego języka: issue/challenge zamiast „PROBLEM", wyzwanie zamiast „brak"
› Unikaj słowa „brak" — zamiast „brak umiejętności" napisz „posiadane umiejętności nie spełniają potrzeb projektu"
›Rozwiń skróty przy pierwszym użyciu, np. „nanosekund pulsed electric field (nsPEF)"
›Wskazuj najnowsze publikacje — brak aktualnej literatury jest zawsze komentowany negatywnie
Opis skrócony — I etap oceny
✍️
Struktura opisu skróconego
Cel i hipoteza badawcza — 1–2 zdania, klarowne
Stan wiedzy i luka badawcza — dlaczego ten temat jest ważny teraz?
Pytania badawcze — konkretne, mierzalne
Metody — zarys podejścia
Piszesz dla naukowca z pokrewnej dziedziny, nie wąskiego specjalisty
Nie może być tożsamy ze streszczeniem!
🔬
Opis szczegółowy — II etap
Musi zawierać wszystkie informacje do oceny (eksperci II etapu NIE mają skróconego)
Szczegółowy przegląd literatury z odniesieniem do luk
Precyzyjny opis metodologii i narzędzi
Harmonogram prac (wykres Gantta — zalecany przez NCN)
Opis potencjalnych ryzyk i planów alternatywnych
Oczekiwane wyniki i ich znaczenie naukowe
Jak pisać poszczególne sekcje?
🌟
Cel i nowatorskość
Jednoznacznie nazwij, co nowego wniesie projekt do nauki
Unikaj sformułowań: „po raz pierwszy na świecie" bez dowodu
Pokaż lukę: co wiadomo, czego brakuje, jak Twój projekt to uzupełnia
Projekty banalne lub będące prostą kontynuacją mają małe szanse
Nowatorskość = nowe pytanie LUB nowa metoda LUB nowy materiał/kontekst
📖
Literatura przedmiotu
Zadbaj o najnowsze publikacje — brak aktualnych źródeł zawsze komentowany negatywnie
Nie pomijaj prac konkurencyjnych — pokaż, że je znasz i wiesz, czym się różnisz
Cytuj prace kluczowe, nie wszystkie możliwe
Literatura wskazuje, czy projekt jest przemyślany czy napisany na siłę
⚗️
Metodologia
Jasno uzasadnij wybór metod (dlaczego te, a nie inne?)
Opisz dostęp do aparatury i materiałów
Metody muszą być adekwatne do celów projektu
Przewiduj ryzyka i wskazuj alternatywy („jeśli X się nie uda, zrobimy Y")
Unikaj metod, których wykonalność w danej jednostce jest wątpliwa
🗓️
Harmonogram i zadania
Wykres Gantta — zalecany, bardzo doceniany przez recenzentów
Każde zadanie musi mieć przypisane koszty
Harmonogram musi być realistyczny i spójny z metodologią
Wskaż kamienie milowe projektu
Po podpisaniu umowy zmiany wymagają zgody dyrektora NCN
👤
Dorobek kierownika
W PRELUDIUM oceniany jest dorobek adekwatny do etapu kariery
Podaj wszystkie publikacje — nawet w języku polskim
Ukończone szkolenia i kursy powiązane z tematem uwiarygadniają kompetencje
Mobilność naukowa (wyjazdy, staże) — pozytywnie wpływa na wizerunek
Nie wpisuj prac przesłanych do recenzji — tylko opublikowane lub przyjęte
🌍
Streszczenie popularnonaukowe
Pisz przystępnie — dla niespecjalisty
Odpowiedz: po co? dla kogo? co wyniknie?
Unikaj żargonu naukowego
NCN publikuje streszczenia na stronie — to „wizytówka" projektu
Dobra narracja = projekt wartościowy społecznie
Błędy w kosztorysie = strata punktów. Brak szczegółowego uzasadnienia wydatków jest jednym z najczęstszych zarzutów recenzentów. Kosztorys musi być precyzyjny, realistyczny i spójny z harmonogramem.
💵
Limity w PRELUDIUM 25 (2026)
Maks. 70 tys. zł na 12 mies.
Maks. 140 tys. zł na 24 mies.
Maks. 210 tys. zł na 36 mies.
Wynagrodzenie zespołu (kierownik + wykonawca): łącznie maks. 2 000 zł/mies.
Aparatura: maks. 30% całości wnioskowanych środków
Opiekun naukowy nie może pobierać żadnych środków z projektu
📊
Struktura kosztorysu
Wynagrodzenia — łącznie maks. 2 000 zł/mies. dla całego zespołu
Aparatura — maks. 30% całości budżetu projektu
Materiały i drobny sprzęt — wycena + opis zastosowania
Wyjazdy, wizyty, konsultacje — z uzasadnieniem naukowym
Usługi obce — analizy, tłumaczenia itp.
Koszty pośrednie — do 20% kosztów bezpośrednich + do 2% na Open Access
✅
Jak pisać kalkulację?
Każdy wydatek przypisz do co najmniej jednego zadania
Uzasadnij każdą pozycję: co, po co, ile kosztuje na rynku
Nie zawyżaj — recenzenci znają ceny rynkowe!
Nie niedoszacowuj — musi wystarczyć na realizację
Kosztorys musi być spójny z harmonogramem
Aparatura: unikaj kosztów wygórowanych lub nieadekwatnych
🚫
Częste błędy kosztorysowe
Brak uzasadnienia poszczególnych pozycji
Aparatura zbyt droga lub o zbyt niskiej klasie do celów projektu
Zawyżone koszty wynagrodzeń bez uzasadnienia czasu pracy
Koszty niepowiązane z zadaniami badawczymi
Przesunięcia między latami bez wyjaśnienia
Kryteria oceny — jak ważone są punkty?
Nowe wagi od PRELUDIUM 25 (2026)! Zmienił się podział punktów — ocena projektu ma teraz aż 80% wagi. Kwalifikacje kierownika i opiekuna to łącznie tylko 20%.
A. Ocena projektu (poziom naukowy, możliwość wykonania, wpływ)80%
Spełnianie kryterium badań podstawowych; oryginalność i nowatorski charakter badań; wpływ na dyscyplinę; możliwość realizacji; zasadność kosztów.
B1. Kwalifikacje i osiągnięcia kierownika projektu10%
Publikacje, dorobek naukowy adekwatny do etapu kariery. Uwaga: od PRELUDIUM 25 kryterium B1 i B2 NIE jest oceniane przez ekspertów zewnętrznych.
B2. Kwalifikacje i osiągnięcia opiekuna naukowego10%
Dorobek naukowy opiekuna; do 10 publikacji z ostatnich 10 lat. Opiekun nie może być beneficjentem środków finansowych w projekcie PRELUDIUM w żadnej formie.
Co recenzenci naprawdę komentują — cytaty z recenzji
✓ Komentarz pozytywny
„Projekt bardzo porządnie przygotowany, osadzony w najnowszej literaturze przedmiotu. Bardzo dobre rozeznanie w stanie badań."
✓ Komentarz pozytywny
„Autorka projektu jest dobrze przygotowana do podjęcia zgłoszonego tematu. Odbyte studia i zakres tematyczny rozprawy są dobrym świadectwem kompetencji."
✓ Komentarz pozytywny
„Hipotezy badawcze są klarowne, metody dobrze dobrane i uzasadnione. Harmonogram jest realistyczny."
✗ Komentarz negatywny
„Koszt aparatury jest wygórowany, co gorsza jest to aparatura nie najwyższej rangi. Za całą kwotę można by komercyjnie nabyć znacznie lepszy sprzęt."
✗ Komentarz negatywny
„Brak szczegółowego uzasadnienia planowanych wydatków zmniejsza wiarygodność kierownika jako osoby zdolnej do zarządzania projektem."
✗ Komentarz negatywny
„Projekt jest prostą kontynuacją poprzednich prac bez wyraźnej nowej wartości dodanej. Brak oryginalności pytań badawczych."
Co ważne dla recenzentów?
🎨
Oryginalność i nowatorskość
Projekty banalne lub będące kontynuacją bez nowości — odrzucane
Dopuszczalne jest ryzyko niepowodzenia (jeśli racjonalne)
Nowatorskość powinna być jasno wskazana i uzasadniona
Kontekst międzynarodowy — recenzenci sprawdzają, co dzieje się globalnie
🌐
Wersja angielska
Recenzenci zagraniczni w II etapie czytają TYLKO wersję angielską
Tłumaczenie musi być merytoryczne, nie tylko poprawne gramatycznie
Zatrudnij native speakera lub eksperta z dziedziny do korekty
Spójność PL i EN — te same twierdzenia, nie streszczeenia
🏛️
Zaplecze badawcze
Recenzenci sprawdzają, czy jednostka ma aparaturę i możliwości
Opisz dostęp do kluczowych narzędzi i laboratoriów
Jeśli potrzebna jest unikalna aparatura — wykaż dostęp do niej
Mobilność naukowa kierownika pozytywnie wpływa na ocenę
Uwaga formalna: Wniosek może zostać zdyskwalifikowany ze względów formalnych na każdym etapie oceny — nie tylko podczas weryfikacji wstępnej. Sprawdź wszystko przed wysłaniem.
Najczęstsze błędy merytoryczne
📉
Błędy w opisie projektu
Opis skrócony = kopia streszczenia (niedopuszczalne)
Brak konkretnych pytań / hipotez badawczych
Niejasny związek celów z metodami
Pominięcie kluczowych prac w literaturze
Brak wersji angielskiej lub jej niska jakość
Zbyt ambitny zakres jak na budżet/czas projektu
📋
Błędy formalne
Niepoprawna liczba wykonawców (wpisana ≠ faktyczna)
Słowa kluczowe identyczne z opisem paneli NCN
Brak wykazu publikacji dla projektu (wymagany!)
Podawanie prac zgłoszonych do recenzji jako opublikowanych
Brak oświadczeń wymaganych od 21 edycji konkursów
Niezaznaczenie zbliżonych zadań badawczych
💸
Błędy kosztorysowe
Brak uzasadnienia w sekcji „Kalkulacja pozycji kosztorysu"
Koszty pośrednie powyżej 20% kosztów bezpośrednich
Zawyżone lub niedoszacowane wynagrodzenia
Zakup aparatury bez uzasadnienia niezbędności
Koszty nieprzypisane do konkretnych zadań
🔄
Błędy strategiczne
Złożenie wniosku „na ostatnią chwilę" — brak czasu na korektę
Brak weryfikacji przez opiekuna / inną osobę przed złożeniem
Ignorowanie uwag z poprzedniej edycji (warto je opisać!)
Nieodpowiedni panel — projekt oceniany przez złych ekspertów
Brak planu zarządzania danymi (DMP) — coraz ważniejszy
Co zrobić po odrzuceniu?
Jeśli wniosek był już składany w poprzedniej edycji — koniecznie opisz zmiany i odpowiedz na zarzuty recenzentów w dedykowanej zakładce formularza. Nawet dobra odpowiedź na zarzuty nie gwarantuje sukcesu, ale brak odpowiedzi to poważny błąd. Złożenie tego samego wniosku bez zmian jest niedopuszczalne — wniosek oceniany lub w odwołaniu nie może być złożony ponownie.
Kliknij pozycję, aby oznaczyć ją jako wykonaną. Podpis kierownika jednostki (Rektora) w imieniu Wnioskodawcy uzyskuje CZP — nie musisz się tym zajmować samodzielnie.
Podsumowanie checklisty PRELUDIUM 25
Zaznacz wszystko i skopiuj (Ctrl+A, Ctrl+C)
✓ Skopiowano do schowka!
Przed pisaniem
Skontaktowałem/am się z CZPMam przydzielonego redaktora pomocniczego i znam wewnętrzny termin UMW
Przeczytałem/am regulamin konkursuUchwała Rady NCN + załączniki
Sprawdziłem/am arkusz ocenZnam kryteria i wagi punktowe
Wybrałem/am właściwy panel NCNPomocnicze określenia identyfikujące są trafne
Przejrzałem/am finansowane projekty NCNPrzykłady na ncn.gov.pl
Opis projektu
Opis skrócony ≠ streszczenieTo dwa osobne dokumenty dla innych czytelników
Jasne pytania/hipotezy badawczeKonkretne i mierzalne
Nowatorskość jest wyraźnie opisanaCo nowego wnoszę do nauki?
Literatura jest aktualna i kompletnaUwzględniłem/am najnowsze prace
Metodologia jest uzasadnionaDlaczego te metody, a nie inne?
Harmonogram jest realistycznyWykres Gantta dodany (zalecany)
Opis szczegółowy jest samodzielnyZawiera wszystko bez odsyłania do skróconego
Wersja angielska sprawdzona merytoryczniePrzez native speakera lub eksperta z dziedziny
Kosztorys
Każda pozycja ma uzasadnienieSekcja „Kalkulacja" wypełniona
Koszty pośrednie ≤ 20%Kosztów bezpośrednich
Wydatki przypisane do zadańKażdy koszt ma zadanie badawcze
Budżet mieści się w limicieMaks. 70/140/210 tys. zł na 12/24/36 mies. (PRELUDIUM 25)
Przed złożeniem
Biblioteka Główna sprawdziła mój Plan Zarządzania DanymiSkonsultowany z Biblioteką Główną UMW — nanieś ewentualne korekty
Wykaz publikacji retraktowanych (NOWOŚĆ 2026)Kierownik i opiekun — min. 10 lat wstecz, z opisem przyczyn
Wykaz publikacji jest kompletnyTylko opublikowane lub przyjęte do druku
Zbliżone zadania badawcze opisaneWykazałem/am różnice z innymi projektami